logo-wwt
วันอังคาร, 07 กุมภาพันธ์ 2560 00:56

สิ่งที่ผู้ป่วยมะเร็ง และหมอมะเร็งอยากบอก

สิ่งที่ผู้ป่วยมะเร็ง และหมอมะเร็งอยากบอก

มะเร็งมักมากับความน่าสะพึงกลัว ว่าเป็นโรคร้าย มะเร็งเป็นสาเหตุการตายอันดับหนึ่งของคนไทย มะเร็งมักเป็นกับคนอายุมาก แต่คนอายุน้อย หรือเด็ก ก็เป็นมะเร็งได้ ดูเหมือนว่าคนที่เป็นมะเร็งจะต้องพบกับความทุกข์ทรมานไม่พ้น การได้รับแจ้งจากหมอว่าตนเองป่วยด้วยโรคมะเร็ง เหมือนกับการถูกพิพากษาประหารชีวิตเลยทีเดียว การดิ้นรนเพื่อเอาชีวิตรอดจึงเกิดขึ้นตามมาอันเป็นธรรมดาของสัตว์โลก แต่ในยุคนี้ มะเร็งมิได้เป็นเรื่องน่ากลัวอีกต่อไป มะเร็งอาจรักษาหายขาดได้ เราสามารถป้องกันมะเร็งบางอย่างได้ และถ้าใครเป็นมะเร็งในสมัยนี้ ก็ไม่ต้องผจญกับมะเร็งอย่างโดดเดี่ยวอีกต่อไป ถึงเป็นมะเร็งที่รักษายาก ก็มีทางเลือกดี ๆ เสมอ ถึงแม้จะจากไปด้วยโรคมะเร็งก็ไม่ทุกข์ทรมานเช่นแต่ก่อน เพราะเรามีเพื่อนร่วมทางจนถึงที่หมายสุดท้าย

วันที่ 4 กุมภาพันธ์ ของทุกปี เป็นวันมะเร็งโลก World Cancer Day (www.worldcancerday.org) ในปี 2560 นี้ เรามีคำขวัญว่า “We can, I can” ตัวเราและพวกเราทุกคนสามารถสร้างความแตกต่างในเรื่องมะเร็งได้ ทั้งโลกได้ตกลงกันร่วมกันรณรงค์เพื่อลดการตายจากมะเร็งและโรคไม่ติดต่อลง 25% ภายในปี 2025 (พ.ศ. 2568) คืออีก 9 ปีข้างหน้า

มะเร็งอาจรักษาหายขาด

เดี๋ยวนี้คนเป็นมะเร็งไม่ได้ตายแน่เสียทุกคน มะเร็งบางชนิดอาจรักษาหายขาดได้ เช่นมะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งเม็ดเลือดขาวในเด็ก มะเร็งเต้านม เป็นต้น มะเร็งหลายชนิด ถ้าตรวจพบในระยะแรกมีโอกาสรักษาหายขาด แต่จะตรวจพบก็ต่อเมื่อตั้งใจไปตรวจกรองหามะเร็ง เท่านั้น ถ้าจะรอให้มีอาการแล้วค่อยไปตรวจ ก็จะพบเมื่อเป็นก้อนใหญ่ หรือลุกลามไปอวัยวะอื่นๆ แล้ว ที่เราเรียกกันว่าระยะท้ายแล้วเกือบทั้งสิ้น

มะเร็งที่ตรวจกรองได้ มีไม่กี่ชนิด คือมะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก และมะเร็งลำไส้ใหญ่ สตรีทุกคนแม้ยังมีสุขภาพดี ตรวจภายในเพื่อหามะเร็งปากมดลูกทุก 5 ปี ตั้งแต่อายุ 35 ปีขึ้นไป พึงเรียนรู้วิธีตรวจเต้านมด้วยตนเอง หรือรับการตรวจเอกซเรย์แมมโมแกรม ทุก 2 ปี ตั้งแต่อายุ 40 ปีขึ้นไป และผู้ชายทุกคนแม้ยังมีสุขภาพดี ควรรับการตรวจหามะเร็งลำไส้ใหญ่ด้วยการส่องกล้องทางทวารหนักทุก 5 ปีตั้งแต่อายุ 50 ปีขึ้นไป มะเร็งสามอย่างนี้ หากตรวจพบมะเร็งในระยะแรกอาจรักษาหายขาดโดยการผ่าตัดเพียงอย่างเดียว ร่วมกับการรักษาที่แพทย์แนะนำ

มีผู้คนมากมายที่รอดชีวิตจากมะเร็ง และพวกเขาก็ขอบคุณที่เป็นมะเร็ง เพราะชีวิตเปลี่ยนไป จากที่เคยใช้ชีวิตแบบไม่คำนึงถึงสุขภาพ ก็ได้รู้ว่าอะไรกันแน่ที่สำคัญกับชีวิต หลายคนเป็นมะเร็งที่ระยะลุกลาม พวกเขาได้รับการรักษาที่โหดร้ายกว่าการรักษาสำหรับมะเร็งระยะแรกมากนัก พวกเขาอยากบอกว่า “ยุคนี้เราพามากันตรวจกรองหามะเร็งได้”

นอกจากมะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก และมะเร็งลำไส้ใหญ่แล้ว มะเร็งชนิดอื่นมักไม่สามารถตรวจกรองได้ง่ายนัก เมื่อตรวจพบก็อาจจะรักษาได้ หรือรักษายาก ดังนั้นโรคมะเร็งที่ตรวจกรองได้ก็ควรจะไปตรวจเถิด

มะเร็ง……ป้องกันได้

มะเร็งเกิดจากความผิดปกติของพันธุกรรมในเซลล์ที่สะสมซ้อนกัน มะเร็งจึงเป็นบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ เมื่ออายุมากขึ้น การใช้ชีวิตบางอย่างทำให้เป็นมะเร็งเร็วขึ้น หมายความว่ามะเร็งจึงอาจป้องกันได้ ด้วยการเลือกไลฟ์สไตล์ที่ลดความเสี่ยง

บุหรี่เป็นสาเหตุสำคัญ ที่เร่งการเป็นมะเร็งหลายชนิด เร่งการเป็นมะเร็งปอดให้มากขึ้นและเร็วขึ้น 200 เท่า บุหรี่เกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็งตับ มะเร็งตับอ่อน มะเร็งช่องปาก และมะเร็งอื่นอีกนับสิบชนิด มะเร็งเหล่านี้เป็นแล้วมักตายเร็ว นอกจากจะสนับสนุนคนให้งดสูบบุหรี่แล้ว เราจะช่วยกันลดมะเร็งได้โดยการสนับสนุนกฎหมายที่ออกมาเพื่อต่อต้านบุหรี่ เช่น กฎหมายบังคับให้บุหรี่ใช้ซองเรียบไม่มีชื่อหรือคำใด ๆ กฎหมายห้ามการขายบุหรี่ทุกประเภทแก่เยาวชน เป็นต้น

ความอ้วน เกี่ยวข้องกับมะเร็งเต้านม และมะเร็งอื่น ๆ อีกนับสิบอย่าง เราสามารถเลือกออกกำลังกาย ลดน้ำหนัก เพื่อลดความเสี่ยงของมะเร็ง และโรคไม่ติดต่ออื่น ๆ คือ ลดความเสี่ยงเบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง และหัวใจ ไปในคราวเดียวกัน

อาหารบางอย่างเพิ่มความเสี่ยงมะเร็ง ผู้ที่กินเนื้อสัตว์โดยไม่กินผักผลไม้ เสี่ยงที่จะเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่มากกว่า ผู้ที่กินแต่ผักผลไม้และงดเนื้อสัตว์ เราสามารถเลือกกินอาหารเพื่อสุขภาพ เพื่อลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้ แต่ข้อความนี้เป็นจริงเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่ ไม่สามารถป้องกันมะเร็งอื่นได้

มะเร็งบางอย่างป้องกันได้โดยการฉีดวัคซีนตั้งแต่เด็ก ประเทศไทยฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบีให้เด็กทุกคนมาตั้งแต่ 25 ปีที่แล้ว คนไทยอายุต่ำกว่า 25 ปีในวันนี้เมื่อโตขึ้นจะไม่เป็นมะเร็งตับ แต่พวกเราที่เหลือยังคงเสี่ยงติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตับในวัยเกษียณอายุ มะเร็งปากมดลูกสามารถป้องกันได้โดยการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสเอชพีวี ตั้งแต่เด็กวัยรุ่น ในวันนี้เราอาจจะตัองจ่ายเงินเองเพื่อฉีดลูกหลาน แต่ในอนาคตทุกคนคงจะได้ฉีดวัคซีนนี้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย อย่างไรก็ตาม เมื่ออายุมากขึ้นวัคซีนอาจไม่ได้ผล ยังคงต้องตรวจภายในเป็นประจำเมื่อถึงอายุอยู่ดี...จึงไม่ควรชะล่าใจ

ส่วนมะเร็งในเด็กนั้น ไม่สามารถป้องกัน แต่โชคดีที่เด็กเป็นมะเร็งไม่บ่อยนัก เป็นแล้วมีโอกาสรักษาหายขาด

ยุคนี้คนเป็นมะเร็ง ไม่โดดเดี่ยวอีกต่อไป … เรามีเพื่อน

ถ้าท่าน หรือคนที่ท่านรัก ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง ปรึกษาแพทย์ก่อน การรักษามะเร็งนั้นซับซ้อน คุณหมอจะส่งไปให้ผู้เชี่ยวชาญหลายด้านช่วยกันดูแล หมอผ่าตัดจะบอกว่าผ่าตัดได้ไหม หมอด้านรังสีรักษาจะประเมินว่าควรฉายรังสีใหม เริ่มเมื่อใด หมอด้านมะเร็งจะบอกว่าควรให้ยาเคมีบำบัดไหม ชนิดใด

โปรดสอบถามคุณหมอว่า เป็นมะเร็งชนิดใด ระยะใด รักษาได้หรือรักษายาก ไม่ว่าความจริงจะเป็นอย่างไร คุณหมอและญาติอย่าได้ปกปิดความจริงแก่ตัวคนไข้ การรักษามะเร็งเป็นเรื่องใหญ่ ขอให้ตัวคนไข้ได้รับรู้ความจริงและตัดสินใจด้วยตนเอง ถ้าท่านลำบากใจ ยุคนี้ท่านไม่ต้องแบกความทุกข์ไว้กับตนเอง ท่านไม่ได้เป็นโรคมะเร็งชนิดนี้เพียงคนเดียว ที่จริงท่านมีเพื่อนร่วมโรคมากมายในเมืองไทย และพวกเขาพร้อมที่จะคุยกับท่าน

ชมรมเพื่อนมะเร็งไทย (www.thaicancersociety.com) เป็นชมรมของผู้ป่วยมะเร็ง ผู้เคยป่วยเป็นมะเร็ง และกัลยาณมิตรผู้เคยสัมผัสมะเร็งทุกชนิด เขาผ่านประสบการณ์การเป็นมะเร็งมาแล้วตั้งแต่แรกวินิจฉัย ผ่านการรักษา พวกเขาเข้าใจความรู้สึกในช่วงต่าง ๆ ของท่านมากกว่า ญาติ ๆ หรือเพื่อน ๆ ของท่าน เขามีจิตอาสาที่จะรับฟังสถานการณ์ที่ท่านเผชิญอยู่ และพร้อมที่จะตอบคำถามที่ท่านอาจจะมี เพื่อให้ท่านมั่นใจที่ทางเดินในกระบวนการรักษาที่ท่านจะเลือกหรือไม่เลือก และร่วมเป็นเพื่อนเดินทางกันต่อไป

ถ้าเด็กเป็นมะเร็ง มูลนิธิสายธารแห่งความหวัง จะเป็นเพื่อนของเด็ก เราจะช่วยเติมเต็มคุณภาพชีวิต จัดกิจกรรมที่จะทำให้กำลังแก่เด็กๆ โรคมะเร็งที่รักษาได้ ให้ได้รับการรักษาอย่างเต็มที่

ถ้ามะเร็งรักษายาก คนไข้มีทางเลือก

ถ้าท่าน หรือคนที่ท่านรัก ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งชนิดที่รักษายาก ที่หมอเรียกกันว่า ระยะลุกลาม ระยะที่สี่ หรือระยะสุดท้าย คือถึงจะรักษาเต็มที่ก็มีโอกาสหายขาดน้อยกว่าไม่หาย เช่นมะเร็งสมอง มะเร็งตับ มะเร็งตับอ่อน อย่าได้ปกปิดความจริงแก่ตัวคนไข้ ขอให้ตัวคนไข้ได้รับรู้ความจริงและตัดสินใจด้วยตนเอง ว่าจะรับการรักษาแม้ว่าโอกาสหายจะน้อยนั้นหรือไม่ ยุคนี้เราสามารถเลือกที่จะใช้ชีวิตเต็มที่โดยอยู่กับมะเร็งอย่างสันติและมีความสุขก็ได้ ผู้ป่วยหลายคนที่เข้าใจสัจธรรมแห่งชีวิตมองว่าถ้ารักษาก็ตาย ไม่รักษาก็ตาย แล้วเราจะใช้เวลาอยู่ในโรงพยาบาลทำไม? เราสามารถวางแผนชีวิตเพื่อใช้ชีวิตให้เต็มที่ ใช้เวลาที่ยังมีอยู่กับสิ่งที่ทำให้เรามีความสุข อาจจะเป็นอาหารอร่อย ดนตรี กีฬา ไปเที่ยว สังสรรค์ บางคนใช้เวลานี้วางแผนและทำสิ่งที่ยังค้างอยู่ไม่ได้ทำให้เสร็จสิ้นเสีย บางคนหาโอกาสเยี่ยมเยียนคนสำคัญในชีวิต บางคนเร่งสร้างกุศลหรือปฏิบัติธรรมเพื่อเป็นทุนสำหรับอนาคต

เมื่อใช้ชีวิตพร้อมแล้ว เวลาของชีวิตใกล้หมดจากมะเร็ง ยุคนี้ก็ไม่ต้องกลัวทุกข์ทรมานจากความปวด มีคุณหมอพยาบาลผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลประคับประคอง บำบัดอาการให้หายได้ เราสามารถเลือกสถานที่ในการดูแลได้ เลือกสถานที่สุดท้ายที่จะตายอย่างสงบได้ ไม่ว่าจะเป็นที่บ้านหรือที่อื่นใด โดยถามหาทีมแพทย์ประจำครอบครัวหรือแพทย์ปฐมภูมิและพยาบาลที่ดูแลแบบประคับประคอง เพื่อช่วยดูแลที่บ้าน ถ้าจะตายที่โรงพยาบาลเราสามารถขอไม่ให้ใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ยื้อความตายได้เพิ่มความทุกข์ทรมานก่อนตายก็ได้ โดยการเขียนหนังสือแสดงเจตนาไม่รับบริการสาธารณสุข ไว้ล่วงหน้า (www.thailivingwill.in.th/sites/default/files/024_livingwill.pdf)

บางคนยังไม่พร้อมที่จะจากไป ก็แสวงหาการแพทย์ทางเลือกอื่นที่อาจจะรักษามะเร็งได้ เช่น ยาสมุนไพร ยาจีน โภชนบำบัด อาหารเสริม พิธีกรรมทางจิตวิญญาณ และศาสตร์ต่างๆ ที่แพทย์แผนปัจจุบันไม่รู้จัก ไม่ว่าผู้ป่วยและญาติจะเลือกรักษา หรือใช้ชีวิตเต็มที่ หรือการแพทย์ทางเลือก ท่านมีเพื่อนร่วมเดินทางเสมอ ในชมรมเพื่อนมะเร็งไทย (www.thaicancersociety.com) มีอาสาสมัครผู้มีประสบการณ์ตรงพร้อมที่จะรับฟัง สนับสนุนทางเลือกของท่าน และเป็นเพื่อนเดินทางไปกับท่าน พร้อมกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านมะเร็ง และการดูแลประคับประคอง

สำหรับเด็กที่เป็นมะเร็งที่รักษายาก มูลนิธิสายธารแห่งความหวัง จะเติมเต็มความใฝ่ฝันของเขา และสนับสนุนการดูแลเด็กแบบประคับประคอง หรือ ชีวาภิบาล โดยเฉพาะเด็กที่ต้องการอยู่บ้าน

เพื่อนมะเร็งไทย ……. ศูนย์รวมเพื่อน

ชมรมเพื่อนมะเร็งไทย (www.thaicancersociety.com) เป็นการรวมตัวของ กลุ่มผู้ป่วยโรคมะเร็ง ชนิดต่าง ๆ เพื่อให้กำลังใจผู้ป่วยโรคเดียวกัน แบบ “เพื่อนช่วยเพื่อน” เรารู้ว่าเมื่อผู้ป่วยเผชิญกับมะเร็ง ก็จะต้องจัดการกับข้อมูลใหม่ ความเปลี่ยนแปลง ความรู้สึก บางคนได้คำอธิบายจากคุณหมอน้อยไป บางคนได้คำแนะนำจากญาติ และคนรอบตัวเป็นอันมาก น่าสับสน เพื่อนมะเร็งผ่านประสบการณ์เหล่านั้นมาแล้ว อาจช่วยแนะนำได้ เราเป็นศูนย์รวมเพื่อนจากชมรมย่อย ๆ ทั่วประเทศ คือชมรมมะเร็งเต้านมไทย ชมรมนมเย็น (สงขลา) ชมรมโรคนางเอก ชมรมมะเร็งต่อมน้ำเหลือง ชมรมซีเอ็มแอ็ล ชมรมทวารใหม่ทวารเทียม (มะเร็งลำไส้ใหญ่) มูลนิธิสายธารแห่งความหวัง (มะเร็งเด็ก) และกลุ่มมิตรภาพบำบัดในโรงพยาบาลต่างๆ ตลอดจนเครือข่ายบริการที่เกี่ยวข้องทั่วประเทศไทย แต่ละชมรม0tจัดกิจกรรมในรูปแบบของตัวเอง เพื่อนมะเร็งไทยเป็นสื่อกลางให้ทุกคนสามารถเข้าถึงได้

ชมรมเพื่อนมะเร็งไทย สนับสนุนและให้กำลังใจผู้ที่เลือกรับการรักษามะเร็งในระบบการแพทย์แผนปัจจุบัน คือ การผ่าตัด ฉายรังสี ยาเคมีบำบัด และสนับสนุน ให้กำลังใจผู้ที่เลือกการดูแลมะเร็งด้วยการแพทย์ประคับประคอง การแพทย์ทางเลือก เราให้คำแนะนำแต่เฉพาะที่น่าเชื่อถือ เราแนะนำได้ว่าข่าวใดเข้าใจกันผิดๆ ข้อมูลใดหลอกลวง เพื่อไม่ให้เพื่อนตกเป็นเหยื่อของผู้ที่ต้องการหากินกับความหวังของผู้ป่วย เราแบ่งปันประสบการณ์ตรง รักษาความลับ เคารพความเห็นและสิทธิส่วนบุคคลของแต่ละคน

พึงระลึกไว้เสมอว่า เกิดแก่เจ็บตายเป็นสัจธรรมของทุกชีวิต มนุษย์ทุกคนจะต้องวนเวียนในวัฏสงสารนี้ทั้งสิ้น โจทย์ของชีวิตจึงอยู่ที่ เราจะอยู่อย่างไรตายอย่างไร ถ้าเราอยู่ดีเราก็จะตายดีได้ ดังนั้น การได้มีสิทธิและโอกาสที่จะเลือกหนทางที่เราต้องการจะเดิน จึงเป็นเรื่องของเรา ไม่มีใครสามารถคิดแทนตัวเราได้ สิ่งที่ท่านต้องการก็คือข้อมูลที่ถูกต้อง รวมทั้งทางเลือกต่างๆ ที่ซึ่งตัวท่านเองจะต้องเป็นผู้เลือกสิ่งที่เหมาะสมกับตัวท่านเองมากที่สุด เวลาที่เหมาะที่สุดที่จะพิจารณาสิ่งเหล่านี้ก็คือเวลาที่ท่านมีสติสัมปชัญญะดีที่สุด มีข้อมูลรอบด้าน มีกัลยาณมิตร บางท่านถึงกับมีการวางแผนล่วงหน้าตั้งแต่ยังไม่เจ็บป่วยใดๆ โดยตระหนักว่าอะไรก็เกิดขึ้นได้โดยไม่คาดฝัน ดังนั้น จงอย่าปล่อยเวลาให้ล่วงเลยไปจนสายเกินการณ์ สายจนชีวิตของท่านตกอยู่ในมือของผู้อื่นที่ไม่รู้จักท่านเท่าที่ท่านรู้จักตนเอง และระลึกไว้เสมอว่าท่านมีผู้ที่พร้อมจะเป็น “เพื่อน” ที่แบ่งปันกับท่านเสมอ.

ผู้เขียน

นพ.อิศรางค์ นุชประยูร

ศาสตราจารย์ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์​ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเลขาธิการ มูลนิธิสายธารแห่งความหวัง Wishing well foundation (www.wishingwellthai.org) และที่ปรึกษา ชมรมเพื่อนมะเร็ง Thai cancer society (www.thaicancersociety.com)
Read 363 times
June 2017
S M T W T F S
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
Download คู่มือสำหรับพ่อแม่ ของผู้ป่วยโรคมะเร็ง
fbRSS
Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic Cancer-InfoGraphic